ACT

Wat is Acceptance and Commitment Therapy (ACT) en waar kan het bij helpen?

Wil jij je persoonlijke veerkracht ontwikkelen, zodat je je niet langer hoeft te laten tegenhouden door obstakels die je belemmeren in de dingen die je belangrijk vindt in je leven? Acceptance and Commitment Therapy (ACT) kan je helpen met het aannemen van een andere houding tegenover vervelende problemen of gedachten. Een ACT behandeling draait om inzicht en acceptatie, evenals het doorbreken van patronen. Zo hoef je niet meer te vechten tegen onvermijdelijke zaken, die je in de weg staan. Benieuwd hoe ACT precies werkt en wanneer een behandeling effectief is? Dat leggen we je graag uit.

Acceptance and Commitment Therapy: nieuwe vorm van cognitieve gedragstherapie

Acceptance and Commitment Therapy, afgekort ACT, is een nieuwe vorm van gedragstherapie (CGT). Het maakt onderdeel uit van de zogenoemde derde generatie van gedragstherapien. ACT is aan het eind van de twintigste eeuw ontwikkeld door de Amerikaanse psycholoog Steven C. Hayes.

ACT verschilt van reguliere cognitieve gedragstherapie, aangezien de focus niet ligt op het veranderen van de inhoud van gevoelens en gedachten, maar gericht is op een andere omgang met de gevoelens en gedachten. Door ermee om te kunnen gaan en ze te accepteren, kan er afstand worden gecreëerd van gedachten die je geluk en je gewenste levensinrichting in de weg zitten. Je stopt ze niet weg, maar je verandert je relatie tot deze gevoelens en gedachten. Dit lukt door jezelf te leren accepteren, met al je bagage, twijfels, onzekerheden en angsten. Je kunt hierdoor beter omgaan met alledaagse dingen, en een waardevol leven leiden.

Een voorbeeld:

Stel dat je sterk het idee hebt dat je slecht bent in het spreken voor groepen. Of het nu tijdens een presentatie, een groepsdiner of een feestje is. Je innerlijke criticus treedt streng op, waardoor je het spreken voor groepen liever vermijdt. Ook als je weet dat je iets interessants te vertellen hebt. Hoe vaker je tegen jezelf zegt `ik kan dit niet goed’ of ‘Ik moet dit niet denken’,  hoe moeilijker het wordt om de strenge stem weg te stoppen. Je kunt geen controle uitoefenen op deze negatieve gedachte over jezelf, die je vaak in de weg zit. Met ACT leer je om anders met de gedachten en gevoelens om te gaan. Je hoeft de gedachte niet volledig weg te stoppen, wat erg moeilijk is bij de innerlijke criticus, maar je leert deze te accepteren. Misschien hoor je op de achtergrond nog altijd dat strenge stemmetje in je hoofd als je in een groep een verhaal vertelt, maar je laat je er niet meer door tegenhouden. Je durft je meer uiten, omdat je afstand hebt kunnen nemen van de invloed van de criticus die in je schuilt en bent er meer content mee dat het er is. 

ACT: verandering in denkpatronen en gedrag door vergroting persoonlijke veerkracht

ACT biedt een manier om met onze gedachten en gevoelens om te gaan, in plaats van onze gedachten en gevoelens te willen veranderen. Je velt niet direct een oordeel en geeft niet meteen een interpretatie. Zo leer je om je niet langer vast te hoeven houden aan bepaalde patronen en obstakels, maar leer je om deze juist los te kunnen laten en je er anders toe te kunnen verhouden. Er komt ruimte voor inzicht en acceptatie. Het doel van ACT is dan ook: Het vergroten van je psychologische flexibiliteit, ofwel je persoonlijke veerkracht! Je ontwikkelt een vermogen om mee te buigen met obstakels, zodat je weer kunt investeren in de dingen die jij belangrijk vindt in het leven.

Hiermee is ACT niet zozeer gericht op het verminderen van klachten en problemen, maar juist op een verbetering van de kwaliteit van leven en de bewegingsvrijheid hieromheen. Het aannemen van de nieuwe houding kan er vervolgens voor zorgen dat de klachten verminderen. Verder helpt ACT om een waardevoller leven te kunnen leiden als klachten niet afnemen, zoals bij chronische lichamelijke aandoeningen.

ACT

Toegeven aan en accepteren van moeilijke omstandigheden

Negatieve gebeurtenissen, gedachten en gevoelens zijn onvermijdelijk in het leven. Je kunt ertegen blijven vechten of ervan wegrennen, maar dit is in wezen zinloos. Het onderdrukken van gedachten en gevoelens lijkt in eerste instantie misschien te helpen, maar heeft in werkelijkheid een averechts effect, zeker op de langere termijn. De last en problemen nemen juist toe, en het vechten tegen onvermijdelijke zaken gaat ten koste van het nastreven van de doelen in je leven. Het accepteren ervan zorgt voor een waardevollere levensinvulling. Je kunt namelijk niet of maar moeizaam controle uitoefenen op ongewenste en terugkerende gevoelens en gedachten, terwijl je wel directe invloed kunt uitoefenen op je gedrag en de manier waarop je ermee omgaat. Op die manier zullen ze je minder belemmeren.

Met een ACT behandeling voorkom je dat je blijft vastlopen in moeilijke omstandigheden en persoonlijke obstakels. Je gaat terug naar je waarden, die daadwerkelijk belangrijk voor je zijn. Om hier te komen, moet je kunnen toegeven aan moeilijke gedachten en gevoelens, om ze te kunnen accepteren.

Wanneer is ACT effectief? ACT bij psychische of fysieke klachten

Bij Acceptance and Commitment Therapy draait het om de ontwikkeling van je persoonlijke veerkracht, om mee te kunnen buigen met obstakels en moeilijkheden. Dit maakt ACT een geschikte behandeling bij uiteenlopende situaties en klachten.

In wetenschappelijke onderzoeken is de inzet van ACT effectief bevonden bij verschillende psychische en fysieke klachten. Zo kan ACT een positieve rol spelen bij depressie, angstklachten en fobieën, stemmingsstoornissen, dwangstoornissen, psychotische stoornissen, epilepsie, chronische pijn en verslaving. Ook bij arbeidsgerelateerde problemen en levensfaseproblemen is ACT effectief gebleken. ACT is gericht op het toegeven aan en omgaan met klachten, waarbij deze niet worden vermeden, maar worden geaccepteerd. In onze praktijk BrainNetwork bieden we deze vorm van therapie aan.

Nut van ACT zonder psychische of fysieke klachten

Daarnaast kun je zonder psychische of fysieke klachten baat hebben bij een ACT behandeling, aangezien deze vorm van gedragstherapie helpt bij het vergroten van je algemene welzijn. Je kunt de therapie inzetten om de kwaliteit van leven te verhogen en de persoonlijke veerkracht te vergroten. Je leert namelijk om je leven op jouw manier in te richten.

We gedragen ons automatisch naar bepaalde gedachten en overtuigingen, ook wel fusie genoemd. Dit gaat om culturele en maatschappelijke overtuigingen, die we overnemen van bijvoorbeeld onze ouders. Denk aan: ‘Werk zo hard en veel als je kunt, om je eigen boontjes te kunnen doppen.’ Verder gedragen we ons naar persoonlijke gedachten, of beelden die anderen van ons hebben. Een voorbeeld: ‘Ik doe bijna nooit mee met vrijdagmiddagborrels, dus mijn collega’s denken vast dat ik saai ben en willen niet met me omgaan.’

Naar dergelijke ideeën gaan we ons gedragen, wat beperkend kan zijn. Soms weten we niet meer waar we zelf nu eigenlijk voor staan, en wat we belangrijk vinden. Met ACT leer je om los te breken van fusie, door hier op een andere manier mee om te gaan en met een nieuwe houding naar te kijken. Je kunt situaties en overtuigingen uit het verleden beter achter je laten, en je hoeft minder te piekeren. Je hoeft niet langer te leven naar de ideeën en wensen van anderen, maar je gaat leven naar de waarden die voor jou belangrijk zijn. Zo kun je op een prettigere, vrolijkere en speelsere manier in het leven staan.

Acceptance commitment therapie

De werking van een ACT behandeling door de psycholoog

Hoe gaat een Acceptance and Commitment Therapy behandeling door een psycholoog precies in z’n werk? Zoals de naam al doet vermoeden, bestaat een ACT behandeling uit twee hoofdonderdelen: Acceptance (acceptatie) en Commitment (toegewijde actie).

Pijler 1: Acceptance

Acceptance draait om het leren omgaan met moeilijkheden en obstakels. Je doet vaardigheden op die belangrijk zijn om een knop om te kunnen zetten, zodat je minder snel vastloopt.

We kunnen de Acceptance-vaardigheden in de behandeling uiteenzetten in de volgende kernprocessen:

Acceptance – Omgaan met obstakels

–   Acceptatie – Actief ruimte maken voor vervelende gevoelens, gedachten en gebeurtenissen, om te leren stoppen ertegen te vechten en ze te kunnen accepteren

–   Cognitieve defusie – Afstand nemen van vervelende gevoelens, gedachten en overtuigingen, om er los van te komen en er minder invloed van te ervaren in je gedrag

–   Zelf-als context – Leren om op een andere manier naar jezelf te kijken, door een flexibelere relatie tot jezelf en de problemen te creëren: jij bent niet je probleem

–   Hier en nu – In contact komen met het hier en nu, door niet langer in je hoofd te zitten

Pijler 2: Commitment

Commitment draait in de ACT behandeling om investeren in jezelf. Je gaat ontdekken wat jij echt belangrijk vindt in het leven, om hier vervolgens in te kunnen investeren. Wat zijn de dingen die er volgens jou daadwerkelijk toe doen? Hier wordt uitgebreid bij stilgestaan.

We kunnen de Commitment-vaardigheden in de behandeling uiteenzetten in de volgende kernprocessen:

Commitment – Investeren in jezelf

–   Waarden – Stilstaan bij en ontdekken wat je echt belangrijk vindt in je leven (denk aan gezondheid, persoonlijke ontwikkeling, vriendschappen, creativiteit, etc.)

–   Toegewijde actie – Stappen ondernemen om je gedrag te veranderen in de richting van jouw waarden in het leven

De zes verschillende kernprocessen onder de pijlers Acceptance en Commitment staan met elkaar in verband. Door ze te leren toe te passen op jouw leven, lukt het je om je psychologische flexibiliteit en je veerkracht te vergroten. Je ontdekt dat je jezelf mag zijn, met al je onzekerheden en twijfels, en vanuit daar verder kunt groeien.

Acceptance and Commitment Therapy behandeling volgen

Wil je graag een professionele ACT behandeling volgen? In onze moderne psychologie praktijk BrainNetwork kunnen we je hierbij helpen. Neem vrijblijvend contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken.

Lees in onze onze Psychologie Blog meer interessante artikelen

Cognitieve gedragstherapie

Wat is de kracht van cognitieve gedragstherapie?

De meeste mensen hebben al wel eens gehoord van cognitieve gedragstherapie (afgekort: CGT). Het is de meest gebruikte vorm van therapie in de psychologie. Maar wat houdt deze behandelmethode nu eigenlijk precies in? We leggen het je graag uit.

Cognitieve gedragstherapie: cognities, gedrag en gevoel

De naam van de therapievorm geeft het al een beetje aan: in de therapie wordt er gekeken naar cognities (gedachten en overtuigingen) en gedrag. Het gaat ervan uit dat een gebeurtenis of situatie feitelijk is en voor iedereen in die zin hetzelfde. Hoe we er echter naar kijken, welke gedachten we daarover hebben, is persoonlijk en subjectief

Gedachten worden gevormd door verschillende factoren, zoals gebeurtenissen die we hebben meegemaakt, welke normen en waarden we mee hebben gekregen, wat we van anderen hebben gezien en de opvoedstijl die we hebben genoten. Gedurende ons leven vormen we overtuigingen over onszelf, over anderen en over de wereld. Het is als het ware de bril waar je doorheen kijkt. Die bril kan voor mensen verschillend zijn.

Bij cognitieve gedragstherapie kijken we niet alleen naar cognities, maar ook naar gedrag en gevoel. Dit vormt een krachtig samenspel. Onze gedachten beïnvloeden namelijk ons gedrag, en ons gedrag beïnvloedt anderzijds onze gedachten. Blijf je bijvoorbeeld alleen maar thuis en zie je niemand, dan zal je er meer van overtuigd raken dat niemand met jou wil omgaan en je niet de moeite waard bent. Of denk je bijvoorbeeld dat honden gevaarlijk zijn, dan zal je er met een grote boog omheen lopen.

Cognitieve gedragstherapie

Cognitieve gedragstherapie en selffulfilling prophecy

Bij bepaalde overtuigingen zien we vaak dat mensen gaan handelen naar wat ze verwachten of denken. Vervolgens komt die verwachting ook uit. We noemen dit selffulfilling prophecy. Een voorbeeld: als je denkt dat je niet voldoende in je mars hebt om een bepaalde functie binnen een bedrijf te bekleden, dan zal je er ook niet op solliciteren en jezelf naar de voorgrond spelen. Op die manier krijg je dan ook nooit die functie, die je eigenlijk graag wilt.

Hoe werkt cognitieve gedragstherapie?

Door automatismen in het denken kunnen mensen in een negatieve spiraal terechtkomen, wat beperkingen of ongemakken oplevert in het dagelijks leven. Bij cognitieve gedragstherapie nemen we het denken en de bijbehorende overtuigingen onder de loep, en onderzoeken we wat de invloed van deze gedachten is op het gedrag. Door overtuigingen aan te pakken, anders te leren denken en naar situaties te kijken, kunnen we het gedrag en een daarbij passend gevoel beïnvloeden. We noemen dit ook wel de cirkel van de 3 G’s (gedachten, gevoel en gedrag), die we daarbij doorbreken.

Cognitieve gedragstherapie

De kracht van cognitieve gedragstherapie zit in het inzicht dat het je geeft in welke overtuigingen je hebt en welke invloed deze overtuigingen hebben op het gevoel en gedrag. De therapie haalt daarmee gedrag uit automatismen en stopt het juist in het bewustzijn, waardoor er keuzevrijheid ontstaat. Ook kom je hiermee meer in contact met je gevoel, door stil te staan bij wat een situatie daadwerkelijk bij je oproept.

Door gedrags- en denkpatronen aan te pakken en te veranderen, is het mogelijk om bijvoorbeeld angstklachten, depressies, zelfbeeldproblemen, emotieregulatieproblemen en slaapproblemen te verminderen.

Bij psychologen praktijk BrainNetwork helpen we je graag. Wil je weten of cognitieve gedragstherapie iets voor jou is? Neem dan gerust contact met ons op: we kunnen je vragen beantwoorden.

BrainNetwork is aangesloten bij de Vereniging voor Gedrags- en Cognitieve therapieën (VGCt).

In onze Psychologie Blog lees je meer over de werking van Neurofeedback

× Direct contact opnemen