Neurofeedback

Wat is Neurofeedback? Een effectieve training bij ADHD en slaapklachten

Wat is Neurofeedback? We kunnen het simpel uitleggen: Neurofeedback is een training voor je brein. Verschillende delen van je brein communiceren continu met elkaar. Neurofeedback kan je helpen om deze communicatie, de netwerken in je brein, te versterken en verder te ontwikkelen. Dit heeft een positief effect op klachten zoals slaapproblemen, ADD en ADHD. Hoe Neurofeedback precies werkt en hoe dit als behandeling ingezet kan worden, leggen we je graag uit in deze blog.

Het ontstaan van Neurofeedback

De ontwikkeling van Neurofeedback gaat terug naar de jaren 50, wanneer Dr. Joe Kamiya en Dr. Barry Sterman aan de Universiteit van California onderzoek doen naar de verschillende functies van ons brein. Dr. Kamiya bestudeerde het bewustzijn en ontdekte dat je een beloningssysteem kunt gebruiken om hersenactiviteit te veranderen. Op dat moment voerde Dr. Sterman een experiment uit om te zien of katten hun motoriek konden verbeteren. Door middel van een eenvoudig beloningsmechanisme leerden ze hun hersengolven te beheersen (voor het gewenste gedrag te vertonen), om een beloning te krijgen. Dit vormt de basisgedachte voor de huidige EEG-Neurofeedback training.

In de jaren 60 trokken deze technieken de aandacht van NASA-wetenschappers. NASA wilde deze methoden bij de astronauten gebruiken, als een vorm van preventie tegen aanvallen en hallucinaties bij blootstelling aan maanlandingbrandstof, evenals voor aandachttraining. Sindsdien is er steeds meer wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de werking en toepassing van Neurofeedback.

Meer informatie en onderzoek? Onderaan deze blog vind je een aantal links naar artikelen om verder te lezen.

Wat is neurofeedback

Wat houdt Neurofeedback precies in?

Om uit te leggen wat Neurofeedback precies is, beginnen we bij ons eigen interne netwerk. Ons brein, centrale zenuwstelsel, auto-immuunsysteem, hormoonhuishouding, emoties en denken zijn met elkaar verbonden en beïnvloeden samen onze lichamelijke en geestelijke gezondheid en ons functioneren. Een goede werkzaamheid van dit vernuftige netwerk is daarbij afhankelijk van de communicatie tussen de verschillende delen..

Neurofeedback gaat daarbij uit van het lerend vermogen van je brein. Door feedback te geven op je hersenen, ontstaat een onbewust leerproces. Deze feedback wordt gekoppeld aan de gewenste hersenactiviteit. Door elektroden op je hoofd te plaatsen, wordt de hersenactiviteit gemeten. Door hierbij een directe terugkoppeling te geven op een EEG, kan er een leerproces in gang worden gezet.

Tijdens een Neurofeedback behandeling wordt bepaalde hersenactiviteit beloond. Deze beloning vindt vervolgens plaats door visuele (zien) of auditieve (luisteren) feedback.


Hersenactiviteit

Je hersenactiviteit bepaalt de mate van communicatie tussen de verschillende hersendelen. De communicatie tussen de verschillende hersendelen wordt gemeten in hersengolven. Deze golven ontstaan wanneer grote groepen neuronen gelijktijdig (elektrische) signalen naar elkaar afgeven. Deze hersenactiviteit varieert continu gedurende de dag, op basis van de taken die je doet of je mentale staat.

Wanneer je met veel concentratie een taak doet, laten je hersenen bijvoorbeeld een ander activatieniveau zien dan wanneer je slaapt. Het activatieniveau van je brein vertaalt zich in frequenties (hersengolven). Dit wordt ook wel gezien als de snelheid waarop de hersendelen met elkaar communiceren. Ons brein kent verschillende hersengolven, met ieder een unieke functie. Meer weten? In dit artikel op ADHDblog is een goed overzicht te vinden over de verschillende hersengolven.


Neurofeedback in ‘jip-en-janneke’-uitleg

Is deze informatie over Neurofeedback misschien nog wat vaag? We kunnen het je verder uitleggen aan de hand van een voorbeeld van hoe de training eruit ziet.

Tijdens een Neurofeedback training kun je bijvoorbeeld een spel spelen op een scherm, waarbij je een vliegtuig op het scherm bestuurt. Dit vliegtuig moet je door verschillende ringen op het scherm laten vliegen. Dat doe je op een unieke manier: het vliegtuigje bestuur je met je hersenactiviteit. Alleen bij de gewenste activiteit in je brein zal je het vliegtuig in de juiste richting sturen.

Door deze vorm van feedback leert je brein wat de gewenste hersenactiviteit is. Dit is een onbewust proces, dat we operante conditionering noemen. Tijdens dit leerproces zullen de klachten die je ervaart geleidelijk verminderen, bijvoorbeeld bij slaapproblemen of ADHD.


Operante conditionering

Het principe operante conditionering werd bekend door de Amerikaanse psycholoog Burrhus Frederic Skinner. Skinner ontwierp de zogenaamde Skinner-box, waarin hij een rat of een duif zette. Als het dier met de poot op een hefboom drukte, kreeg het een brokje. Door de beloning leerden de proefdieren steeds vaker op de hefboom te drukken. Neurofeedback werkt ook op basis van de operante conditionering: de hersenen krijgen een beloning als ze de goede hersengolven vertonen. Ons brein is zeer goed in het leggen van verbanden. Wanneer er een beloning te verdienen valt, leert ons brein wat daarvoor nodig is.


Hoe werkt Neurofeedback en wat is het doel ervan?

Moderne beeldvormende technieken zoals EEG (kort voor Elektro-encefalografie) stellen ons steeds beter in staat om de relatie tussen hersenen en gedrag te begrijpen. Deze technieken geven inzicht in de structuren en de processen van specifieke hersengebieden. Hierdoor kunnen we de hersenactiviteit meten en behandelingen hierop toepassen.

Aan de basis van Neurofeedback ligt de veronderstelling dat operante conditionering van de hersenactiviteit kan leiden tot het versterken van neurale netwerken. Deze veranderingen en het versterken van neurale netwerken kunnen vervolgens je cognitief functioneren en gedrag positief beïnvloeden.

Tijdens een Neurofeedback behandeling worden er elektroden op je hoofd geplaatst. Het gebied in de hersenen en de frequentie waarop we trainen is afhankelijk van de meting uit de basis-EEG. Het doel van de training is om de hersenactiviteit in specifieke gebieden zodanig te beïnvloeden dat je taken in het dagelijks leven makkelijker kan uitvoeren en dat je klachten daardoor verminderen. Training vindt plaats doordat je hersenen visueel of auditief feedback ontvangen wanneer de gewenste hersenactiviteit optreedt.

Wat is de duur van een Neurofeedback training? De sessies duren 50 minuten en vinden 2 keer per week plaats. Gemiddeld zijn er 25 sessies nodig om een langdurig en effectief resultaat te bereiken: herhaling van het geleerde is hierbij belangrijk.

Wat is Neurofeedback

Wat is de effectiviteit van Neurofeedback?

Er zijn tegenwoordig steeds meer aanbieders van Neurofeedback behandelingen. Belangrijk om te weten: er zijn daarbij verschillen in de type trainingen en hoe de Neurofeedback wordt toegepast. Laat je hier altijd goed over informeren. Een behandeling is namelijk niet voor alle klachten of in elke situatie even geschikt. Daarnaast vraagt een succesvolle Neurofeedback behandeling om een persoonlijke benadering. Elk brein functioneert anders en het afstemmen van de behandeling op jouw persoonlijke situatie vraagt aandacht en tijd.

Recente onderzoeken benadrukken de werking van Neurofeedback voornamelijk bij ADHD, ADD en slaapklachten. In 2018 is Neurofeedback op basis van onderzoeken benoemd als een veelbelovende behandeling voor kinderen met ADHD. Ook bij leerprobleem, waarbij concentratie een belangrijke rol speelt, kan Neurofeedback een effectief resultaat geven. Neurofeedback kan worden toegepast bij kinderen vanaf 6 jaar, met aandachtsproblemen, impulsiviteit en slaapproblemen. Daarnaast is de behandeling ook zeer geschikt voor jongeren en volwassenen.

Voordelen van Neurofeedback training:

  • Neurofeedback als alternatief voor of aanvulling op medicatie;
  • Minimale tot geen bijwerkingen (mogelijk wat vermoeidheid na de behandeling);
  • Er is geen verwijzing of diagnose nodig voor de behandeling.

Wil je meer informatie over Neurofeedback?

Op onze website www.brainnetwork.nl vind je meer informatie over de behandelmethode en toepassing bij diverse klachten zoals slaapproblemen, ADHD en ADD.

Voordat je voor een Neurofeedback training kiest: laat je altijd goed informeren over het type behandeling. Er zijn namelijk verschillende soorten Neurofeedback therapie. Daarnaast is het belangrijk dat de behandeling wordt uitgevoerd door een erkende therapeut. BCIA is een internationale organisatie voor training en certificering van Neurofeedback therapeuten. In het register van BCIA vind je de gecertificeerde therapeuten bij jou in de buurt.

Verder lezen over de werking van Neurofeedback? Hieronder vind je een aantal interessante artikelen en websites. Daarnaast beantwoorden de specialisten van BrainNetwork graag je vragen over Neurofeedback: laat je vraag achter via onze website.

    Neurofeedback ADHD

    Neurofeedback in 5 stappen

    Wil je meer weten over een Neurofeedback training? Onlangs hebben we in samenwerking met ADHDblog.nl een artikel geschreven over de mogelijkheden van Neurofeedback in de behandeling van ADHD. In dit artikel leggen we aan de hand van vijf stappen uit hoe een Neurofeedback behandeling eruitziet en wat je ervan kunt verwachten.

    Alle zaken die bij een Neurofeedback behandeling komen kijken, komen aan bod. Denk aan een Neurofeedback behandelplan, het belang van de intake en de EEG-meting ter voorbereiding van de Neurofeedback training. Ook leggen we je uit hoe het trainen van het brein precies werkt bij de behandeling, en lichten we meer toe over de afsluiting van de training.

    Daarnaast lees je in het uitgebreide artikel meer over de achtergrond van het ontstaan van de Neurofeedback behandelmethode. Je kunt het hele artikel lezen op ADHDblog.nl: Zo werkt een Neurofeedback behandeling – In 5 stappen uitgelegd.

    Brainnetwork adhd

    Verder lezen? Op onze site vind je ook alle praktische informatie over deze behandelmethode, zoals de meestgestelde vragen over Neurofeedback. Daarnaast schreven we eerder de onderstaande blogs:

    Wat is Neurofeedback? Een effectieve training bij ADHD en slaapklachten
    Neurofeedback bij ADHD en ADD
    Wat is een QEEG bij een Neurofeedback behandeling?
    Hoe neuroplasticiteit je brein vernieuwt

    Mocht je nog verdere vragen hebben over Neurofeedback of de mogelijkheden van deze behandeling: je kunt ze altijd aan ons stellen. Neem gerust contact op met een psycholoog van BrainNetwork, we helpen je graag.

    Een psycholoog van BrainNetwork is altijd aangesloten bij BCIA. Dit is het internationale waarborg voor gecertificeerde Neurofeedback therapeuten. Daarnaast zijn onze psychologen opgeleid tot cognitief gedragstherapeut.

    In onze Blog vind je meer over Neurofeedback en de ervaringen vanuit onze Psychologie praktijk

      Neurofeedback ADHD

      Neurofeedback bij ADHD en ADD

      Klachten die ontstaan door ADHD of ADD kunnen een grote impact hebben op je functioneren. Om je daarbij te helpen, worden verschillende behandelingen of medicijnen geadviseerd. Welke behandeling werkt voor jou? Neurofeedback is een van de mogelijkheden om tot een effectieve en langdurige vermindering van je klachten te komen. In deze blog leggen we je graag uit wat Neurofeedback is en hoe dit voor jou zou kunnen werken.

      Neurofeedback in een notendop

      Neurofeedback kan een zeer effectieve en duurzame behandeling zijn bij ADHD en ADD. Deze behandeling gaat uit van het lerend vermogen van je brein. Door middel van een QEEG-meting worden hersengolven geregistreerd en omgezet naar visuele feedback. Door vervolgens feedback te geven op de activiteit van je brein, kun je leren om meer controle te krijgen op je functioneren.

      Lees hieronder meer over het ontstaan van de Neurofeedback methode en de mogelijkheden van deze behandeling bij ADHD en ADD.

      Het ontstaan van Neurofeedback als behandeling van ADHD en ADD

      Neurofeedback is een psychologische behandelvorm die in de jaren 60 is ontstaan, aan de Universiteit van Chicago (de Verenigde Staten). Dr. Kamiya en Dr. Sterman, die aan het begin stonden van de Neurofeedback behandeling zoals we deze vandaag kennen, deden onderzoek naar ons bewustzijn. Tijdens dit onderzoek ontdekte Dr. Kamiya dat mensen met behulp van een eenvoudig beloningssysteem (feedback systeem) konden leren om hun hersenactiviteit te veranderen.

      Dit was het begin van meer onderzoek en het ontstaan Neurofeedback voor verschillende toepassingen. Zo werd de techniek al snel ingezet voor het verbeteren van de concentratie. Dit vormde vervolgens de aanleiding tot de inzet van Neurofeedback bij behandeling van ADHD en ADD.

      ADHD en ADD

      Onderzoek naar Neurofeedback bij ADHD en ADD

      Als je zoekt naar artikelen over Neurofeedback, dan vind je diverse reacties over deze behandelingsvorm. Van enthousiaste ervaringsverhalen tot meer kritische vragen over de langdurige werking van deze behandeling. De afgelopen jaren is er steeds meer wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de effectiviteit van Neurofeedback, met name gericht op de werking bij ADD en ADHD en bij slaapproblemen. Hieronder lees je een aantal bevindingen uit recent onderzoek.

      Uit een meta-analyse* in 2009 blijkt dat Neurofeedback een groot effect kan hebben op het verbeteren van aandacht en impulsiviteit. De effecten op hyperactiviteit, wat veel mensen met ADHD ervaren, zijn daarin minder significant. Uit ervaring blijkt echter wel dat een verbeterde concentratie uiteindelijk leidt tot meer rust en structuur. Dit helpt vervolgens mensen met ADHD om beter om te gaan met klachten die voortkomen uit hyperactiviteit.

      Neurofeedback wordt bij ADHD-klachten inmiddels gezien als een beproefde en effectieve behandeling. Zo blijkt ook uit een onlangs verschenen onderzoek** aan de Universiteit Utrecht. Dit onderzoek benadrukt de mogelijke positieve en langdurige effecten van Neurofeedback bij kinderen met ADHD of ADD. De klachten die ontstaan vanuit ADHD of ADD zijn voor iedereen uniek. Dit verdient dan ook een persoonlijke behandeling voor het beste resultaat. Neurofeedback kan daarin een effectieve aanpak zijn voor zowel kinderen als volwassen.

      Er zijn verschillende vormen van Neurofeedback. Laat je altijd goed informeren met welke vorm je te maken hebt. Door wie het uitgevoerd wordt en of je de juiste begeleiding krijgt. Hieronder lees je meer over de behandelmethode die we toepassen in onze psychologie praktijk BrainNetwork in Zeist.

      Behandeling van ADHD en ADD

      Neurofeedback gaat uit van het lerend vermogen van de hersenen. Je brein bestaat uit een complex en ingenieus netwerk, dat signalen doorgeeft en daarmee je gedrag aanstuurt. Tijdens een Neurofeedback behandeling in onze psychologie praktijk BrainNetwork krijg je feedback op de activiteit van je hersenen. Je kunt het een beetje zien als feedback die je ontvangt op je werk of thuis. Positieve feedback leidt vaak tot nieuwe inzichten en helpt je om zaken anders aan te pakken. Dit leerproces zien we ook terug in de behandeling door middel van Neurofeedback. Hierbij verloopt het proces deels bewust, evenals deels onbewust.

      Tijdens een behandeling worden elektroden op je hoofdhuid geplaatst om je hersenactiviteit te kunnen meten. Hoe dat eruit ziet? Bekijk onze YouTube-video over een Neurofeedback behandeling. De psycholoog ziet vervolgens deze hersenactiviteit op het scherm dat verbonden is met het scherm waar jij zelf naar kijkt.

      Terwijl jij een film kijkt of een computergame speelt, ontvangen je hersenen op basis van de gemeten activiteit directe feedback. Dat wil zeggen dat je film of game wordt gestopt of juist doorspeelt, op basis van de gemeten activiteit. Hierdoor leren je hersenen onbewust de ‘gewenste’ hersenactiviteit te activeren. De ‘gewenste’ hersenactiviteit leidt bij een geslaagde ADHD- of ADD-behandeling met Neurofeedback vervolgens tot een vermindering van je klachten.

      Is Neurofeedback geschikt voor iedereen met ADHD of ADD?

      In onze praktijk BrainNetwork hebben we veel positieve ervaringen met de inzet van Neurofeedback bij ADD- en ADHD-klachten. Iedereen is uniek en klachten kunnen voor iedereen anders zijn. Een gedegen intake en eerste meting zijn belangrijk om een persoonlijk behandelingsplan op te stellen.

      Daarnaast is Neurofeedback een intensieve behandeling. Voor een effectief en langdurig resultaat zijn minimaal 25 sessies nodig. In onze praktijk combineren we een Neurofeedback training altijd met gesprekstherapie. Hierdoor word je je meer bewust van de verandering die je ervaart en helpen we je om effectief om te leren gaan met je klachten.

      Neurofeedback kan een zeer effectieve behandeling zijn bij klachten zoals ADHD en ADD. Er zijn echter wel veel verschillende vormen van Neurofeedback, zoals frequentietraining of de meer gestandaardiseerde vormen. Laat je daarom altijd goed informeren over Neurofeedback door een gecertificeerde psycholoog.

      Behandeling ADHD & ADD

      *Arns, M., de Ridder, S., Strehl, U., Breteler, M. & Coenen, A. Efficacy of Neurofeedback Treatment in ADHD: The effects on Inattention, Impulsivity and Hyperactivity: a Meta-Analysis. Clinical EEG and Neuroscience; 40(3), 180-189.(2009) **Sustained effects of neurofeedback in ADHD: a systematic review and meta-analysis ****** https://www.uu.nl/nieuws/neurofeedback-als-behandeling-voor-kinderen-met-adhd