Misselijk door stress? Een vroeg signaal van overbelasting en burn-out

Dit horen we vaak van mensen die later met een fikse burn-out bij ons komen. Achteraf vertellen ze dat ze al eerder lichamelijke signalen hadden: zoals terugkerende misselijkheid, een prikkelende hoest, het gevoel te moeten kokhalzen. Klachten die kwamen en weer gingen.

Op dat moment voelde het niet ernstig genoeg om echt in te grijpen. Maar ook niet onschuldig genoeg om volledig te negeren. Dus gingen ze door. Omdat het ook weer wegzakte. Omdat het leven doorging. Omdat stoppen geen optie leek.

Pas later, wanneer het lichaam echt niet meer kan, vallen ze fors uit. Dan wordt duidelijk dat deze klachten geen toeval waren, maar vroege signalen van overbelasting.

Het patroon van voelen — en toch doorgaan

Veel mensen herkennen dit innerlijke conflict. Je voelt dat er iets niet helemaal klopt. Even denk je: misschien moet ik hier iets mee. En dan wordt het weer rustiger. De misselijkheid zakt, de hoest verdwijnt, het kokhalsgevoel neemt af.

Dat moment van opluchting is verraderlijk. Want juist daardoor luister je onvoldoende. Niet omdat je het signaal negeert, maar omdat je lichaam je nog nét genoeg ruimte geeft om door te blijven gaan.

Dit is vaak het stadium waarin het lichaam waarschuwt, maar nog compenseert.

Lichamelijke signalen zijn geen toeval

Ons lichaam geeft voortdurend signalen af. Vaak zijn die subtiel: vermoeidheid, gespannen spieren, onrust. Wanneer spanning of stress langere tijd aanhoudt, worden die signalen duidelijker.

Misselijkheid voelt als een puur lichamelijke klacht — en dat is het ook. Maar ze ontstaat niet los van wat er psychisch speelt. Lichaam en geest vormen één samenhangend systeem.

Het autonome zenuwstelsel: de verbindende schakel

De sleutel tot het begrijpen van deze klachten ligt in het autonome zenuwstelsel. Dit systeem stuurt automatisch allerlei lichaamsprocessen aan die essentieel zijn om te functioneren, zoals ademhaling, hartslag, spierspanning en spijsvertering. Dit gebeurt grotendeels buiten je bewuste aandacht om. Je hoeft er niets voor te doen — en je kunt het ook niet zomaar ‘uitzetten’.
Het autonome zenuwstelsel is voortdurend bezig met één centrale vraag: ben ik veilig, of moet ik mij voorbereiden op gevaar? Op basis daarvan schakelt het lichaam tussen verschillende standen.
Bij stress, druk of emotionele belasting wordt vooral het activerende deel van dit systeem aangesproken. Het lichaam komt in een staat van paraatheid, ook wel de actiestand genoemd. Dat is functioneel bij kortdurend gevaar, maar belastend wanneer deze stand te lang aanhoudt.

Wanneer het lichaam langdurig ‘aan’ blijft staan:
– wordt de spijsvertering geremd, wat kan leiden tot misselijkheid
– neemt de spanning in spieren rond keel en middenrif toe, wat een prikkelend hoest- of kokhalsgevoel kan geven
– verandert de ademhaling, waardoor het lichaam gevoeliger wordt voor sensaties in borst en keel

Deze reacties zijn geen storingen. Het zenuwstelsel doet precies wat het moet doen — alleen te lang. Daarom zijn deze klachten geen losse symptomen, maar verschillende uitingen van één overbelast systeem.

De rol van stresshormonen zoals cortisol

Wanneer het autonome zenuwstelsel langere tijd in de actiestand staat, maakt het lichaam meer stresshormonen aan, waaronder cortisol. Cortisol helpt het lichaam om alert te blijven en energie vrij te maken om met spanning om te gaan. Dat is nuttig op korte termijn, maar belastend wanneer stress aanhoudt.

Cortisol heeft ook invloed op de spijsvertering. Het kan ervoor zorgen dat de maag gevoeliger wordt en dat de vertering minder soepel verloopt. Daarnaast kan de aanmaak van maagzuur veranderen. Dit kan bijdragen aan een onrustig gevoel in de maag, misselijkheid of een opgejaagd gevoel in de buik — ook wanneer er geen sprake is van een lichamelijke aandoening.

Belangrijk om te weten is dat dit geen bewuste reactie is. Het lichaam doet wat het denkt dat nodig is om te functioneren onder druk. Wanneer stress te lang aanhoudt, blijft dit systeem actief en kunnen deze klachten zich blijven herhalen. Ook dit zijn geen ‘fouten’, maar signalen.

Waarom juist de maag en keel reageren

De maag en keel behoren tot de lichaamsgebieden die het sterkst reageren op spanning en emotionele belasting. Dat is geen toeval. Deze gebieden zijn nauw verbonden met het autonome zenuwstelsel en reageren snel wanneer het lichaam langdurig onder druk staat.

Niet voor niets gebruiken we uitdrukkingen als “iets niet kunnen verteren” of “iets moeten inslikken”. Ze beschrijven precies wat er lichamelijk gebeurt wanneer emoties, spanning of grenzen onvoldoende ruimte krijgen. Wat niet verwerkt of uitgesproken kan worden, zoekt een andere uitweg.

Veel mensen merken dat klachten toenemen op momenten waarop de innerlijke spanning oploopt, bijvoorbeeld:
– bij prestatiedruk of verantwoordelijkheden
– in sociale situaties waarin men zich aanpast
– wanneer gevoelens worden ingehouden
– of wanneer grenzen langdurig worden overschreden

Op zulke momenten trekt het lichaam samen. Spieren rond de maag en keel spannen zich aan, de ademhaling verandert en de gevoeligheid in deze gebieden neemt toe. Dit kan zich uiten in misselijkheid, een brokgevoel in de keel, hoestprikkels of kokhalzen.
Wanneer spanning geen mentale of emotionele uitweg vindt, neemt het lichaam het woord over. Niet om te ‘klagen’, maar om te signaleren dat er iets verwerkt, begrensd of uitgesproken mag worden.

Waarom klachten komen en weer verdwijnen

Dat de klachten soms verdwijnen, betekent niet dat het probleem weg is. Het betekent dat het lichaam tijdelijk weer voldoende rust of ruimte vindt. Tot de belasting opnieuw toeneemt.

Achteraf zeggen mensen vaak:
“Dit was eigenlijk al het moment waarop mijn lichaam aangaf dat het te veel was.”

Misselijkheid door stress is zelden een plotselinge noodstop. Het is vaak een vroeg signaal — een signaal dat vraagt om aandacht, voordat het lichaam harder moet ingrijpen.

Wat probeert je lichaam je te vertellen?

Deze klachten zien we vaak bij mensen die:
– langdurig over hun grenzen gaan
– veel verantwoordelijkheid dragen
– emoties inslikken of parkeren
– gewend zijn om door te blijven gaan
Het lichaam trekt dan een grens. Niet om je tegen te werken, maar om je te beschermen.

Wat betekent: er écht iets mee doen?

Er iets mee doen betekent niet dat je alles meteen moet veranderen. Het betekent:
– erkennen dat dit een serieus signaal is
– niet wachten tot het erger wordt
– onderzoeken waar jouw systeem structureel onder druk staat
– leren luisteren voordat het lichaam luider moet spreken

In psychologische begeleiding kijken we samen naar deze patronen. Niet om je stil te zetten, maar om te voorkomen dat je lichaam dat uiteindelijk voor je moet doen.

Wanneer is het zinvol om hulp te zoeken?

Het blijft belangrijk om lichamelijke oorzaken te bespreken met de huisarts. Als er geen medische verklaring is en klachten blijven terugkomen of steeds meer invloed krijgen op je dagelijks leven, kan psychologische begeleiding helpend zijn.

Niet omdat het “tussen je oren zit”, maar omdat lichaam en psyche onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.

Hulp bij aanhoudende lichamelijke stressklachten

Herken je jezelf in dit verhaal en merk je dat deze klachten blijven terugkomen of je functioneren beïnvloeden? Dan kan het helpend zijn om hier niet alleen mee te blijven rondlopen.

Bij Psychologenpraktijk BrainNetwork hebben we veel ervaring met lichamelijke klachten zoals misselijkheid die samenhangen met stress, overbelasting of een (dreigende) burn-out. We werken vanuit een holistische visie, waarin lichaam en geest als één geheel worden gezien.

Samen kijken we naar wat jouw lichaam laat zien, wat je mentaal draagt en wat jij nodig hebt om te herstellen. Niet alleen om de klacht te verminderen, maar om deze ook duurzaam aan te pakken — zodat je eerder leert luisteren naar de signalen van je lichaam en beter kunt bijsturen.

Je hoeft het niet eerst erger te laten worden om hulp te mogen zoeken. Soms is luisteren naar dit signaal precies de stap die nodig is.

Geeft jouw lichaam signalen en wil je meer weten over hoe wij je kunnen helpen? Neem gerust contact met ons op. Samen werken we aan een duurzame aanpak van deze klachten.

In onze Blog over psychologie vind je meer artikelen over diverse klachten en behandelingen